اسد الله معطوفى

636

سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )

گورستان تاريخى سرخنكلاته سرخنكلاته تازه شهرى است در حدود 15 كيلومترى شمال شرق شهر كنونى گرگان كه در دو كيلومترى شمال آن ، در ميان زمين‌هاى زراعى گسترده ، بناى امامزاده اسماعيل و گورستان قديمى آن آرميده‌اند . مردم سرخنكلاته ( سرخان‌كلاته - سرخون‌كلات ) از تركان قره‌باغ و هم‌ريشه قاجارهائى هستند كه در عصر صفوى از منطقه آذربايجان به اين ناحيه كوچانيده شدند . به همين جهت زبان تركى هنوز در ميان زنان و مردان مسن اين ناحيه شنيده مىشود . با استناد به اسناد تاريخى منطقه ، در قديمىترين نگاشته‌اى كه از سرخنكلاته نام برده شده در وقفنامهء 919 ه . ق ( دوازدهمين سال حكومت شاه اسماعيل صفوى ) مربوط به خواجه مظفر بتكچى است كه در بخشى از آن آمده : « . . . قريه سرخانكلاته واقع در بلوك استراباد رستاق كه از شرق به قريه سرتك و چوپلانى و از غرب به قريه ديمسك متصل است و . . . » . 43 البته مدت‌ها بعد به‌خاطر كشتار مهيب بيمارى و با و بقولى طاعون ، جايگاه روستا به فاصله كمى جابجا شد . در حكم سال 1230 ه . ق فتحعلى شاه قاجار هم آمده : « ميرزا محمد بيگ به سركردگى و ريش‌سفيدى طايفه مقصودلو برقرار . . . و 4 دانگ روستاى سرخان‌كلاته را به او و محمد خان مقصودلو واگذار مىنمائيم . . . » . اين محمد خان كه در زمان محمد شاه بوسيله تركمانان كشته شد ، پدر عبد الصمد خان مقصودلو و پدربزرگ يكى از زنان حاجى محمد حسين مقصودلو استرابادى ( رهبر اصلى جنبش مشروطيت منطقه استراباد ) بود . ميرزا محمد بيگ يادشده طى حكم ديگرى كه در سال 1240 از سوى فتحعلى شاه صادر و توسط مهدى قلى خان قاجار حاكم استراباد ( پسر فتحعلى شاه ) به وى رسانده شد : « غلام پيشخدمت خاصه و لقب خانى » را نيز دريافت نمود . 44 در وقفنامه 12 ماه صفر 1294 مربوط به شخصى بنام ملا حسين پسر محمد صادق كلانتر مشهور به قراباى راميانى از : « قنات و ملك آقا بابا تازيكه در سرخون كلاته » نام برده شده كه سه دانگ آن متعلق به كربلائى محمد حسين بيك مقصودلو بود . 45 بااين‌وجود از بين اسناد تاريخى به‌جا مانده در ميان خانواده‌هاى اصيل اين مردم ، شاخصترين فرد اين جمعيت « امير على بيك » نامى بود كه به همراه طايفه و تفنگچيان مسلح خويش به ناحيه